Context

Ons zorg- en ondersteuningsaanbod in Vlaanderen is bijzonder uitgebreid en kwaliteitsvol, maar te sterk gefragmenteerd. Er bestaan teveel onafhankelijk opererende zorgverstrekkers en -instellingen. De weinige tot niet-bestaande communicatie tussen deze partijen maakt het ingewikkeld voor de PZON, minder efficiënt om zorg aan te bieden en simpelweg minder toegankelijk voor bepaalde bevolkingsgroepen: anderstaligen, laaggeschoolden en ouderen. En toch moeten hun zorg- en ondersteuningsnoden opgevangen worden.

Zo ontstond de behoefte om de eerstelijnzorg te hertekenen, door minister Jo Vandeurzen.

De uitdaging werd het beantwoorden van 2 kernvragen:

  • Hoe kan er optimaal samengewerkt worden in de eerstelijnszone?
  • Wat is de optimale organisatie van zorg: hoe ziet die eruit en hoe maken we ze toekomst-proof?

Wat is een eerstelijnszone?

De eerstelijnszone is een regio van 75.000 tot 125.000 inwoners (steden tot 400.000 of meer) waarbij er een netwerk samenwerkt met de PZON om te komen tot de juiste zorg en ondersteuning.

Denk aan: mutualiteiten, huisartsen, apothekers, kinesitherapeuten, maar ook aan thuiszorgdiensten, OCMW’s, psychologen, welzijnsorganisaties, vroedvrouwen enzovoort.

Er zijn veel betrokkenen. Hoe breng je alle bewuste partijen samen? Hoe zorg je ervoor dat zij betrokken zijn en deel uitmaken van een zone?

Eerstelijnszone samenkomst

Onze aanpak

Enkele basisprincipes

  • de persoon met zorg- en ondersteuningsnood staat centraal

  • het zorgaanbod wordt geïntegreerd

 

Opstart

In 2017 werd een oproep gedaan door Vandeurzen om regio’s (eerstelijnszones konden intekenen) te mobiliseren om als pionier na te denken over hoe zorg in de toekomst ingericht moet worden. 

Daaruit werden 2 projecten/netwerken gelanceerd (Zuid-Oost Limburg en Dender): samen nadenken over goeie samenwerking die de grenzen overstijgt/wat is de optimale samenwerking in de eerstelijnszone. Inspiratie voor beleid en werkveld. 

Pioniers ontwikkelden een prototype van samenwerking in ELZ (gezamenlijk beeld schetsen van hoe wordt in de toekomst gewerkt over de organisaties heen). 

  • Waarom moeten we veranderen?
  • Waarom bestaat dit samenwerkingsverband? Waarom bestaan we als eerstelijnszone?
  • Waarvoor staan we als eerstelijnszone?
  • Welke kernopdracht moeten we georganiseerd krijgen?
  • Vanuit welke leidende principes zien wie iedereen binnen onze zone werken?

Methodiek

Oprichting van het veranderteam:

  • Een team van 10 à 12 personen die het proces beheert. 
  • Zij duwen/zetten de verandering in gang. Zij delen de visie en dragen die dus uit.
  • Het team bestaat uit verschillende profielen uit zorg, welzijn, sociale sector (OCMW’s), lokale besturen, zelfstandige professionals (of vertegenwoordigers ervan), mantelzorgers (of vertegenwoordigers).
  • Zij denken breed na, over organisaties en sectoren heen en werken vanuit een gedeeld maatschappelijk belang. Ze zoeken naar onderlinge verbinding en hebben goesting om te veranderen. Het veranderteam staat ten dienste van het veranderforum (zie onder).

Oprichting van het veranderforum:

  • Het team bestaat uit zoveel mogelijk medewerkers van de betrokken organisaties. Het is een brede groep van stakeholders.
  • Het forum is bedoeld om draagvlak te creëren voor de verandering in werken en het is het beslissingsorgaan van de eerstelijnszone.
  • Belanghebbenden geven feedback op de voorstellen van het veranderteam en uiten eventuele bezwaren. Dit forum bepaalt mee de inhoudelijke koers van de eerstelijnszone.
  • Het forum komt om de 6 à 10 weken samen ( 4 à 5x/jaar) en koppelt terug naar het werkveld (en ook naar het veranderteam).

Opleiding van 8 transitiecoaches

  • Zij leren de methodiek om veranderproces mee in goeie banen te leiden. Zij faciliteren, ondersteunen en zorgen voor verbinding tussen verschillende actoren in ELZ (inidvi, hulp- en welzijn, patiënt en mantelzorger).
  • Zij wisselen info uit tussen alle actoren. Zij zijn de brug tussen zorg en welzijn.
  • Zij stimuleren goesting bij de betrokkenen.
Project Woonzorgcentra

Resultaat

Praktische alle gemeenten/steden maken deel uit van een zone. In totaal zijn er zo’n 50tal zones waarin de zorg gegroepeerd is. Veel van deze zones worden momenteel nog opgeleid, zij leren van de pioniers en de transitiecoaches.

Lopende onderzoeksprojecten

In 2018 lanceerden we Manuwin, in samenwerking met Flanders Make en professor Dieter Claeys (docent UGent, Operations Management voor studenten burgerlijk ingenieur). Dit onderzoeksproject gaat dieper in op de procesmatige kant van het herontwerpen. We ontwikkelen praktijkgerichte methodes om continu te werken aan de organisatiestructuur.

De fabriek van de toekomst heeft nood aan een wendbare organisatie waarbij medewerkers optimaal en kwalitatief wordt ingezet en er oog is voor hun welzijn. Om hierop in te spelen zette Workitects samen met Flanders’ FOOD en Alimento de afgelopen 4 jaren zijn schouders onder het project WIFI2020: Workplace Innovation for the Food Industry.

Doorlooptijden verkorten, dat is het doel van dit project. Op die manier kunnen bedrijven groeien door hun producten sneller op de markt te brengen; de winstgevendheid te verhogen door de kosten te verlagen; de leveringsprestaties en de kwaliteit te verbeteren. Het Interreg-project QRM4.0 zal KMO's ondersteunen bij hun snelle reactietraject door hen in staat te stellen digitale technologieën uit te rollen door middel van coaching, opleiding en het delen van expertise en best practices

In dit project stomen we voedingsbedrijven klaar als fabriek van de toekomst in een digitale wereld. De introductie van digitalisering betreft niet louter een technische investering, maar heeft een grote impact op operatoren. Deze impact willen we tijdens dit project demonstreerbaar en tastbaar maken, alsook de operatoren zelf ondersteunen met tips en tricks hoe digitale tools optimaal ingezet kunnen worden op de werkvloer. 

Bij meer dan 20 woonzorgcentra coördineren we een nieuw subsidieproject. De doelstelling? Betere zorg, zinvol en werkbaar werk, dankzij een vernieuwende organisatiestructuur. We streven naar een interne werking die afgestemd is op de noden van de bewoners en de mensen die er werken.

Magazine

Doorlooptijd

Het geheim achter een korte doorlooptijd

In maakbedrijven worden vaak de juiste oorzaken van doorlooptijdproblemen over het hoofd gezien. Om problemen in de doorlooptijd op het spoor te komen is het in kaart brengen van de organisatiestructuur cruciaal.

Het veranderproces is van iedereen

Het veranderproces is van iedereen

Verandertrajecten worden vaak bedacht door het management, waarvoor ze soms jaren de tijd nemen en waarbij ze - bij wijze van spreken - na een korte introductie met prachtige powerpoints verwachten dat medewerkers deze onmiddellijk uitvoeren. Kan dit anders?

Werkstress

Tips om de werkstress in woonzorgcentra te verminderen

Om het risico op een burn-out te verminderen moeten de woonzorgcentra hun werk anders organiseren. Wie hiermee wil starten, kan alvast aan de slag met de inzichten uit ons werkbaarheidsonderzoek bij 20 woonzorgcentra. 

Wiser

Boekentip: Wiser

Kan een groep een betere beslissing nemen dan elk groepsindividu apart? Hiernaar kijken de auteurs Sunstein en Hastie met hun kritisch oog in het boek ‘Wiser’. Een boeiend thema en ongelooflijk relevant voor organisaties die zich anders organiseren. We delen enkele inzichten uit het boek.

Hart voor Wichelen

Anders organiseren in tijden van Corona

Hoe beleeft woonzorghuis Molenkouter de Coronacrisis? Interview met Els Meuleman, directeur van een woonzorghuis dat aan de slag is met innovatief organiseren, ook tijdens deze periode. 

Thuiswerken

Welke impact heeft thuiswerken op de werkbaarheid van je job?

Dat wilden we meten. Daarom lanceerden we de Thuiswerkmeter. Ontdek in dit artikel de resultaten van de bevraging. 

Werkstress

De curve van de werkstress-epidemie afvlakken

Bart Van Craeynest, hoofdeconoom bij Voka, voorspelde voor 2020 de grootste terugval van economische activiteit sinds WO II. Die economische crisis dreigt een werkstress-epidemie aan te drijven. Wie helpt om dat tegen te gaan?

werkbaarwerk

Hoe was het op het werk vandaag?

Het antwoord op deze dagelijkse vraag houdt meer in dan je zou verwachten. Het kan een indicatie zijn van de werkbeleving of de werkbaarheid van je job. 

Innovatieve woonzorgcentra

Hoe staat het met de werkbaarheid in onze woonzorgcentra?

We organiseerden een werkbaarheidsbevraging bij 20 Vlaamse woonzorgcentra. Uit deze studie kunnen we al 3 lessen trekken. 

Project Woonzorgcentra

Infosessies IAO in woonzorgcentra

In het voorjaar van 2019 starten we begeleidingstrajecten bij twintig woonzorgcentra. Deze woonzorgcentra worden twee jaar ondersteund in een veranderproces op vlak van ‘innovatieve arbeidsorganisatie’ (IAO).