Context

Ons zorg- en ondersteuningsaanbod in Vlaanderen is bijzonder uitgebreid en kwaliteitsvol, maar te sterk gefragmenteerd. Er bestaan teveel onafhankelijk opererende zorgverstrekkers en -instellingen. De weinige tot niet-bestaande communicatie tussen deze partijen maakt het ingewikkeld voor de PZON, minder efficiënt om zorg aan te bieden en simpelweg minder toegankelijk voor bepaalde bevolkingsgroepen: anderstaligen, laaggeschoolden en ouderen. En toch moeten hun zorg- en ondersteuningsnoden opgevangen worden.

Zo ontstond de behoefte om de eerstelijnzorg te hertekenen, door minister Jo Vandeurzen.

De uitdaging werd het beantwoorden van 2 kernvragen:

  • Hoe kan er optimaal samengewerkt worden in de eerstelijnszone?
  • Wat is de optimale organisatie van zorg: hoe ziet die eruit en hoe maken we ze toekomst-proof?

Wat is een eerstelijnszone?

De eerstelijnszone is een regio van 75.000 tot 125.000 inwoners (steden tot 400.000 of meer) waarbij er een netwerk samenwerkt met de PZON om te komen tot de juiste zorg en ondersteuning.

Denk aan: mutualiteiten, huisartsen, apothekers, kinesitherapeuten, maar ook aan thuiszorgdiensten, OCMW’s, psychologen, welzijnsorganisaties, vroedvrouwen enzovoort.

Er zijn veel betrokkenen. Hoe breng je alle bewuste partijen samen? Hoe zorg je ervoor dat zij betrokken zijn en deel uitmaken van een zone?

Eerstelijnszone samenkomst

Onze aanpak

Enkele basisprincipes

  • de persoon met zorg- en ondersteuningsnood staat centraal

  • het zorgaanbod wordt geïntegreerd

 

Opstart

In 2017 werd een oproep gedaan door Vandeurzen om regio’s (eerstelijnszones konden intekenen) te mobiliseren om als pionier na te denken over hoe zorg in de toekomst ingericht moet worden. 

Daaruit werden 2 projecten/netwerken gelanceerd (Zuid-Oost Limburg en Dender): samen nadenken over goeie samenwerking die de grenzen overstijgt/wat is de optimale samenwerking in de eerstelijnszone. Inspiratie voor beleid en werkveld. 

Pioniers ontwikkelden een prototype van samenwerking in ELZ (gezamenlijk beeld schetsen van hoe wordt in de toekomst gewerkt over de organisaties heen). 

  • Waarom moeten we veranderen?
  • Waarom bestaat dit samenwerkingsverband? Waarom bestaan we als eerstelijnszone?
  • Waarvoor staan we als eerstelijnszone?
  • Welke kernopdracht moeten we georganiseerd krijgen?
  • Vanuit welke leidende principes zien wie iedereen binnen onze zone werken?

Methodiek

Oprichting van het veranderteam:

  • Een team van 10 à 12 personen die het proces beheert. 
  • Zij duwen/zetten de verandering in gang. Zij delen de visie en dragen die dus uit.
  • Het team bestaat uit verschillende profielen uit zorg, welzijn, sociale sector (OCMW’s), lokale besturen, zelfstandige professionals (of vertegenwoordigers ervan), mantelzorgers (of vertegenwoordigers).
  • Zij denken breed na, over organisaties en sectoren heen en werken vanuit een gedeeld maatschappelijk belang. Ze zoeken naar onderlinge verbinding en hebben goesting om te veranderen. Het veranderteam staat ten dienste van het veranderforum (zie onder).

Oprichting van het veranderforum:

  • Het team bestaat uit zoveel mogelijk medewerkers van de betrokken organisaties. Het is een brede groep van stakeholders.
  • Het forum is bedoeld om draagvlak te creëren voor de verandering in werken en het is het beslissingsorgaan van de eerstelijnszone.
  • Belanghebbenden geven feedback op de voorstellen van het veranderteam en uiten eventuele bezwaren. Dit forum bepaalt mee de inhoudelijke koers van de eerstelijnszone.
  • Het forum komt om de 6 à 10 weken samen ( 4 à 5x/jaar) en koppelt terug naar het werkveld (en ook naar het veranderteam).

Opleiding van 8 transitiecoaches

  • Zij leren de methodiek om veranderproces mee in goeie banen te leiden. Zij faciliteren, ondersteunen en zorgen voor verbinding tussen verschillende actoren in ELZ (inidvi, hulp- en welzijn, patiënt en mantelzorger).
  • Zij wisselen info uit tussen alle actoren. Zij zijn de brug tussen zorg en welzijn.
  • Zij stimuleren goesting bij de betrokkenen.
Project Woonzorgcentra

Resultaat

Praktische alle gemeenten/steden maken deel uit van een zone. In totaal zijn er zo’n 50tal zones waarin de zorg gegroepeerd is. Veel van deze zones worden momenteel nog opgeleid, zij leren van de pioniers en de transitiecoaches.

Lopende onderzoeksprojecten

In dit project stomen we voedingsbedrijven klaar als fabriek van de toekomst in een digitale wereld. De introductie van digitalisering betreft niet louter een technische investering, maar heeft een grote impact op medewerkers. Deze impact willen we tijdens dit project demonstreerbaar en tastbaar maken, alsook de operatoren zelf ondersteunen met tips en tricks hoe digitale tools optimaal ingezet kunnen worden op de werkvloer. 

Doorlooptijden verkorten, dat is het doel van dit project. Op die manier kunnen bedrijven groeien door hun producten sneller op de markt te brengen; de winstgevendheid te verhogen door de kosten te verlagen; de leveringsprestaties en de kwaliteit te verbeteren. Het Interreg-project QRM4.0 ondersteunt KMO's om aan de slag te gaan met hun doorlooptijd.

In 2018 lanceerden we Manuwin, in samenwerking met Flanders Make en professor Dieter Claeys (docent UGent, Operations Management voor studenten burgerlijk ingenieur). Dit onderzoeksproject gaat dieper in op de procesmatige kant van het herontwerpen. We ontwikkelen praktijkgerichte methodes om continu te werken aan de organisatiestructuur.

Workitects helpt in dit project mee om de impact van digitalisering op de structuur en cultuur van organisaties in te schatten en te beheren. Het uiteindelijke doel? Een denkkader en begeleidingstraject ontwikkelen en aanbieden aan Vlaamse KMO’s in digitale transformatie.

Bij meer dan 20 woonzorgcentra coördineren we een nieuw subsidieproject. De doelstelling? Betere zorg, zinvol en werkbaar werk, dankzij een vernieuwende organisatiestructuur. We streven naar een interne werking die afgestemd is op de noden van de bewoners en de mensen die er werken.

Magazine

Implementatie van structuur

Obstakels voorkomen bij de implementatie van een structuur

QRM geeft een heel duidelijk idee over hoe je je organisatie moet ontwerpen, maar bij de implementatie kan je als organisatie toch verschillende obstakels tegenkomen. Leer hier hoe je die obstakels kan voorkomen.

Doorlooptijd verkorten

Hulpmiddelen voor een korte doorlooptijd

QRM focust op het bereiken van doorlooptijdverkorting door orderstromen op te splitsen en geïntegreerde teams te creëren. Maar hoe pas je een integrale verandering toe in je organisatie om de doorlooptijd te verkorten?

Interview

Aan het woord: Soetkin en Caroline

Caroline en Soetkin namen in 2020 deel aan de verkenningsronde voor woonzorgcentra. Zij vertellen over hun ervaringen en de impact van de gratis opleiding. 

Bruggen bouwen op afstand

Blijf je medewerkers betrekken in het veranderproces

Vanwege corona is het moeilijker om medewerkers te betrekken bij het verandertraject. Wij geven 3 manieren om toch bruggen te bouwen tussen het ontwerpteam en alle medewerkers. 

Werkbaar werk

Van een goed ontworpen job naar werkbaar werk

Om meer werkbaar werk te creëren moet je focussen op je jobinhoud en je organisatiestructuur. Laten we beginnen met jobinhoud: hoe ziet een goede job eruit en hoe kunnen we een job verbeteren?

Doorlooptijd

Het geheim achter een korte doorlooptijd

In maakbedrijven worden vaak de juiste oorzaken van doorlooptijdproblemen over het hoofd gezien. Om problemen in de doorlooptijd op het spoor te komen is het in kaart brengen van de organisatiestructuur cruciaal.

Het veranderproces is van iedereen

Het veranderproces is van iedereen

Verandertrajecten worden vaak bedacht door het management, waarvoor ze soms jaren de tijd nemen en waarbij ze - bij wijze van spreken - na een korte introductie met prachtige powerpoints verwachten dat medewerkers deze onmiddellijk uitvoeren. Kan dit anders?

Werkstress

Tips om de werkstress in woonzorgcentra te verminderen

Om het risico op een burn-out te verminderen moeten de woonzorgcentra hun werk anders organiseren. Wie hiermee wil starten, kan alvast aan de slag met de inzichten uit ons werkbaarheidsonderzoek bij 20 woonzorgcentra. 

Wiser

Boekentip: Wiser

Kan een groep een betere beslissing nemen dan elk groepsindividu apart? Hiernaar kijken de auteurs Sunstein en Hastie met hun kritisch oog in het boek ‘Wiser’. Een boeiend thema en ongelooflijk relevant voor organisaties die zich anders organiseren. We delen enkele inzichten uit het boek.

Thuiswerken

Welke impact heeft thuiswerken op de werkbaarheid van je job?

Dat wilden we meten. Daarom lanceerden we de Thuiswerkmeter. Ontdek in dit artikel de resultaten van de bevraging.